นวัตกรรม (Innovation) หมายถึง การกระทำที่เป็นผลของการนำกรอบแนวคิดใหม่
วิธีการใหม่ หรือประดิษฐกรรมใหม่(Invention) ไปใช้ประโยชน์ด้านการปฏิบัติเป็นครั้งแรก
ณ สังคมหรือประชาคมหนึ่ง     นวัตกรรมนอกจากจะนำมาซึ่งความเปลี่ยนแปลงในชุมชนแล้ว
ยังนำมาซึ่งความไม่แน่นอนและความเสี่ยงอีกด้วย   ดังนั้น    ในทางทฤษฎีการดำเนินโครงการ
หรือกิจกรรมใดในชุมชนหรือ  สังคมที่เกี่ยวข้องกับกลยุทธที่เป็นนวัตกรรมแล้ว     จะต้องเป็น
พลวัต   มีเวทีของการมีส่วนร่วม ( Participation )  ของประชาคม และการประเมินผลเป็น
ระยะ ๆ   เพื่อเป็นการลดความความเสี่ยงและความไม่แน่นอนต่าง ๆ   ให้เหลือน้อยที่สุด ซึ่งจะ
ช่วยให้นวัตกรรมใหม่   นำมาซึ่งความเปลี่ยนแปลงสู่สิ่งที่ดีกว่าเดิม    ตามเป้าหมายที่ผู้คนใน
ชุมชนในสังคมช่วยกันกำหนดและสร้างสรรค์ร่วมกันในที่สุด

                สหกรณ์ออมทรัพย์ของเรา นับเป็นประชาคมขนาดใหญ่แห่งหนึ่งที่มวลสมาชิกอยู่
ร่วมกัน  การสร้างสรรค์สหกรณ์ร่วมกัน  เพื่อสู่สิ่งที่ดีกว่า เพื่อเป้าหมายสุดท้าย (  Ultimate
Outcomes )    เพื่อศานติสังคมที่ทุกคนฝันใฝ่       บางครั้งเราจึงไม่อาจหลีกเลี่ยงการนำ
นวัตกรรมใหม่ ๆ  มาเป็นเครื่องมือหรือยานพาหนะ  ในการเดินทางสู่เป้าหมาย    นวัตกรรม
สำหรับสหกรณ์นั้นมิใช่เพียงแค่การนำเทคโนโลยีหรือเครื่องมือใหม่ ๆ มาใช้ แต่ยังหมายถึง
สร้างและกำหนดกรอบแนวคิด   แนวปฏิบัติใหม่ ๆ ร่วมกัน      และที่สำคัญทุกคนต้องเห็นว่า
เป้าหมายข้างหน้าที่เราต้องการนั้นคืออะไร การเดินทางสู่เป้าหมายจึงจะมีพลังที่เข้มแข็งจาก
พละกำลังของมวลสมาชิกที่ร่วมกันสร้างกระแสธารแห่งการเปลี่ยนแปลง

    นวัตกรรมสำหรับสหกรณ์นั้น ต้องมิใช่เครื่องมือสู่เป้าหมายที่เป็นอภิปรัชญาใด ๆ ที่มีเพียง
ความเลิศหรู ขอให้มีเพียงความต้องการพื้นฐานง่าย ๆ ธรรมดา ๆ ตามที่มวลสมาชิกจะแสวง
หาได้   สัมผัสและไขว่คว้าได้โดยมิต้องปีนบันได     ตรงกับใจที่คนธรรมดาสามัญ ปรารถนา
นวัตกรรมง่าย ๆ ที่ควรจะปรากฏสำหรับชาวสหกรณ์ของเรานั้น   ในทรรศนะของผู้เขียนแล้ว
คิดว่าควรจะมีให้ครบถ้วนทั้ง 4 ประการ ดังนี้

ก กู้ เงินกู้สำหรับสหกรณ์ของเรานั้นแม้จะยังไม่สมบูรณ์ทั้งหมด แต่ก็ถือได้ว่าเราพัฒนาก้าว
หน้าไปมากแล้ว     ปัจจุบันสหกรณ์ให้บริการเงินกู้ครบทั้ง 3 ประเภท เรามีเงินกู้สามัญ 1 วันได้
ซึ่งถือว่าเราเป็นสหกรณ์ชั้นแนวหน้าด้านเงินกู้สามัญ    เราเริ่มมีนวัตกรรมใหม่ด้านเงินกู้ฉุกเฉิน
ทางโทรศัพท์ที่จะอำนวยความสะดวกให้สมาชิกไม่ว่าพำนักอยู่แห่งหนตำบลใด เราเริ่มมีสินเชื่อ
วนาเคหะ เงินกู้เพื่อที่อยู่อาศัย ซึ่งเป็นนวัตกรรมใหม่สำหรับทั้งผู้กู้และกรรมการเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัต
ิ ที่จะต้องทั้งปฏิบัติและเรียนรู้ไปพร้อม ๆ กัน  โดยจะต้องคำนึงรายละเอียดเพื่อลดความเสี่ยงลง
ให้เหลือน้อยที่สุด ในขณะที่ขอบข่ายของการให้บริการจะต้องขยายให้กว้างขวางยิ่งขึ้นอย่างมี
ขั้นมีตอน

อ อดออม เงินฝากสหกรณ์ของเรานั้น หากมองในแง่จำนวนเงินฝากอาจจะไม่ต่ำเกินไปนัก
กล่าวคือปัจจุบันเรามีเงินฝากออมทรัพย์พิเศษประมาณ 516 ล้านบาท แต่หากมองในแง่จำนวน
สมาชิกที่เปิดบัญชีเงินฝากไว้กับ สหกรณ์แล้ว ถือได้ว่าอยู่ในระดับต่ำมาก จากสมาชิกทั้งหมดของ
สหกรณ์ 13,274 คน เรามีสมาชิกที่ฝากเงินไว้กับสหกรณ์เพียง 481 คน หรือประมาณร้อยละ
3.6 ของสมาชิกเท่านั้น ดังนั้น       หากเราคิดว่าเงินออมของสมาชิก  คืออุดมการณ์ที่สำคัญของ
สหกรณ์ออมทรัพย์ เราจะต้องแสวงหานวัตกรรมใหม่ ๆ เช่น การเปิดบัญชีเงินฝากประเภทอื่น ๆ
ออมทรัพย์ สินมัธยัสถ์   หรือประจำโดยหักจากเงินเดือน รวมทั้งวิธีปฏิบัติใหม่ ๆ ที่จะเอื้ออำนวย
มีความสะดวกสบาย และจูงใจให้สมาชิกมาร่วมใช้บริการให้ได้ อาจตั้งเป้าหมายว่าควรมีสมาชิก
ฝากเงินกับสหกรณ์ไม่น้อยกว่าร้อยละ 25 ของจำนวนสมาชิกหรือเพิ่มจาก 500 บัญชีเป็นประมาณ
3,500 บัญชีภายในเวลา 2 ปี เป็นต้น

ข  ข่าว  ข้อมูลข่าวสาร  การติดต่อสื่อสารระหว่างสหกรณ์กับสมาชิก  และระหว่างสมาชิก
ด้วยกัน คือหัวใจสำคัญอีกประการหนึ่งสำหรับสหกรณ์ ในปัจจุบันเราถือว่าสหกรณ์เริ่มมีปฏิสัม
พันธ์หรือความเคลื่อนไหวด้านข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ อยู่ในเกณฑ์ที่ดีขึ้น เรามีระบบผู้แทนสมาชิก
เป็นเครือข่ายโยงใยระหว่างสมาชิกด้วยกันเองและสมาชิกกับสหกรณ์ เรามีข่าวสหกรณ์รายเดือน
ให้สมาชิกที่สนใจและจัดส่งถึงบ้าน เราเริ่มมี   CO - OP  PHONE   สหกรณ์ทางโทรศัพท์
อัตโนมัติที่จะทำให้สมาชิกรู้ข้อมูลส่วนบุคคล   หรือสามารถเป็นผู้ตรวจสอบบัญชี เงินหุ้น เงินกู้
เงินฝาก  สิทธิกู้  สิทธิค้ำของตนเองตลอด 24 ชั่วโมง   ในอนาคตเราอาจต้องช่วยกันพัฒนาการ
ประชุมกลุ่มสมาชิกให้มีส่วนร่วมในกิจกรรมของกลุ่ม และสหกรณ์มากยิ่งขึ้น  ซึ่งเป็นนวัตกรรม
ใหม่ที่ผู้แทนสมาชิกและสมาชิกภายในกลุ่ม  จะต้องช่วยคิดค้นรูปแบบใหม่  อันหลากหลายของ
กิจกรรมแต่ละกลุ่มที่มาจากพื้นฐานและธรรมชาติอันแตกต่างกัน

อ เอื้ออาทร    ความเอื้ออาทรซึ่งกันและกัน คือหัวใจสำคัญประการหนึ่งของอุดมการณ์
สหกรณ์   ซึ่งมิใช่องค์กรที่มุ่งแสวงหาผลกำไรเป็นหลัก   กระจกเงาสะท้อนที่สำคัญที่สุดของ
ความเอื้ออาทรก็คือรูปแบบการจัดสวัสดิการให้กับสมาชิก หลักการจัดสวัสดิการของสหกรณ์
นั้นในทรรศนะของผู้เขียนคิดว่าอย่างน้อยต้องคำนึงถึงหลัก 3 ประการ คือ

1. หลักความพอเพียง กล่าวคือเมื่อจะจัดสวัสดิการในเรื่องใดแล้วจะต้องมีทุนให้กับสวัสดิ
การนั้นอย่างเพียงพอและไม่กระทบต่อความมั่นคงของสหกรณ์ และต้องมิใช่ผู้ยื่นขอก่อนได้
ผู้ยื่นขอที่หลังถ้าเงินทุนหมดไม่ได้

2. หลักความเป็นธรรม หมายความว่าคนด้อยโอกาสควรให้โอกาสมากผู้มีโอกาสในสังคม
ดีอยู่แล้วควรได้โอกาสในสวัสดิการที่เป็นภาพรวมน้อยกว่า 3. หลักความเสมอภาค หมายความ
ว่าสมาชิกทุกคนควรมีโอกาสได้รับในสวัสดิการในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งทุกคน มากบ้างน้อย
บ้างแตกต่างกันไปตามหลักความเป็นธรรม แต่ทุกคนควรมีโอกาสเท่า ๆ กัน จะเห็นว่าการที่จะ
จัดสวัสดิการสหกรณ์ให้ครอบคลุมได้ทั้ง

3 หลักความเสมอภาค       โดยปกติหากสหกรณ์ใดสมาชิกมีฐานะและความเป็นอยู่ที่แตก
ต่างกันมากเท่าไร คู่ขัดแย้งที่สำคัญที่สุดก็คือ ความเสมอภาคและความเป็นธรรม บางสวัสดิการ
อาจเสมอภาคแต่ไม่เป็นธรรม และบางสวัสดิการอาจมีความเป็นธรรมแต่ไม่เสมอภาค ดังนั้น
การจัดสวัสดิการเพื่อสะท้อนรูปแบบของความเอื้ออาทรซึ่งกันและกันของสมาชิกสหกรณ์นั้น
จึงจัดเป็นนวัตกรรมใหม่ที่มวลสมาชิกจะต้องช่วยกันคิดค้น แสดงความคิดเห็นและผลักดัน
ให้ส่วนผสมทั้ง  3  หลักการนั้นลงตัวและสมดุลมากที่สุด      ซึ่งหมายความว่าสวัสดิการใน
อนาคตนั้นต้องมีความหลากหลาย  และสอดคล้องกับทุนสวัสดิการของสหกรณ์ที่ต้องดำเนิน
การแบบค่อยเป็นค่อยไป แม้อาจจะต้องใช้เวลาถึง 10 ปี จึงครบถ้วน แต่ต้องมีทิศทางเป้าหมาย
ที่ชัดเจนและมวลสมาชิกเข้าใจร่วมกัน

            โดยสรุปทั้งหมดจะเห็นว่านวัตกรรมที่สหกรณ์ของเราดำเนินการมีสรุปได้ 2 ระดับ
กล่าวคือ ระดับที่ 1 เริ่มอยู่ในเกณฑ์ที่ดีมี 2 ประการคือ ก กู้ การให้เงินกู้ของเรารวดเร็ว สะดวก
มากขึ้นและ ข ข่าวสาร เรามีผู้แทนสมาชิกคอยเชื่อมโยงสมาชิกกับสหกรณ์ เรามีจดหมายข่าว
และระบบโทรศัพท์อัตโนมัติ และระดับที่ 2 อยู่ในเกณฑ์ที่ควรมีการพัฒนาและปรับปรุงให้ดี
กว่าเดิมมี 2 ประการคือ อ อดออมทรัพย์ ด้วยจำนวนบัญชีเงินฝากจากสมาชิกที่ยังน้อยเกินไป
และ อ เอื้ออาทร รูปแบบของสวัสดิการยังขาดความหลากหลาย พอเพียง เป็นธรรมและเสมอ
ภาค 2 ประการหลังนี้เราจึงควรต้องมีการพัฒนาต่อไป ปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้ 2 อ ประสบ
ความสำเร็จได้นั้นจะต้องอาศัยการมีส่วนร่วมจากทุกฝ่ายทั้งจากผู้แทนสมาชิก คณะกรรมการ
ดำเนินการ และมวลสมาชิกทั้งหมดที่จะเป็นผู้ช่วยกันสร้างสรรค์สหกรณ์ของเราสู่เส้นทางแห่ง
ความสำเร็จและเป็นจริงตามอุดมการณ์แห่งสหกรณ์ต่อไป ประหยัดอดออม เอื้ออาทรซึ่งกันและกัน

วิชิต สนธิวณิช
กรรมการทำหน้าที่ผู้จัดการ
สหกรณ์ออมทรัพย์กรมป่าไม้ จำกัด
วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2544